Bodrum Gündoğan Küçükbük Mahallesi’nde denize hafriyat dökümü yaptığı belirlenen bir inşaat firmasının çalışma izni, belediye ekipleri tarafından iptal edilip, 30 bin lira idari para cezası kesildi. Bodrum’da o anı görüntüleyen STK temsilcileri Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunuldu.
BODRUM CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA

SUÇ :Kıyıya ve denize hafriyat, moloz vb dökmek, çevreyi kasten kirletmek, haksız hukuksuz biçimde denizi doldurup arazi yaratmak suretiyle TCK Madde181-182, Kıyı Kanunu Madde15, Çevre Kanunu Madde20-28 hükümlerinde sayılan fiilleri işlemek.

SUÇ TARİHİ :16.03.2022’dan itibaren

OLAYLAR VE AÇIKLAMALAR

Bu suç duyurusunu Bodrum’da yaşayan bir yurttaş, aynı zamanda Kent Konseyi YK Üyesi, Ekoloji ve Çevre Meclisi YK Üyesi olarak;
-“Herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve Vatandaşların ödevidir” şeklindeki vatandaşa ödev yükleyen Anayasa’nın 56. Maddesi
-“Çevreyi kirleten veya bozan bir faaliyetten zarar gören veya haberdar olan herkes ilgili mercilere başvurarak faaliyetle ilgili gerekli önlemlerin alınmasını veya faaliyetin durdurulmasını isteyebilir.” şeklindeki 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 30’ncu Maddesi
-“Başta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdürler(a). Çevrenin korunması, çevrenin bozulmasının önlenmesi ve kirliliğin giderilmesi alanlarındaki her türlü faaliyette; Bakanlık ve yerel yönetimler, gerekli hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yaparlar(b)” şeklindeki 2872 Sayılı Çevre Kanunu 3’ncü Maddesi;
-“Kent Konseyi, kent yaşamında; kentin hak ve hukukunun korunması, çevreye duyarlılık, hesap sorma ve hesap verme ilkelerini hayata geçirmeye çalışır.” şeklinde yürütme kurulu üyelerine yükümlülük veren Belediye Kanunu 76’ncı maddesi;
-“Kent konseyi, aşağıdaki ilkeler temelinde çalışmalarını sürdürür a)Yerel Gündem 21 süreci kapsamında, kentine sahip çıkma, aktif katılım ve çözümde ortaklık ilkelerinin bütünlüğünde, kentlerin yaşanabilir bir geleceğe taşınmasına katkıda bulunmak, b) Türkiye Cumhuriyeti Devletinin imzaladığı ve onayladığı Birleşmiş Milletler Zirveleri ile diğer uluslar arası sözleşmelerde kent ve kent yaşamına yönelik temel ilkeleri hayata geçirmek, c) kentin hak ve hukukunun korunması, çevreye duyarlılık, hesap sorma ve hesap verme ilkelerini ön planda tutmak“ şeklinde çalışma ilkelerini sayan İçişleri Bakanlığı Kent Konseyi Yönetmeliği(2009) ve Bodrum Kent Konseyi Çalışma Yönergesi’ne dayanarak ödev ve görevim gereği yapıyorum.
SUÇUN İŞLENİŞ ŞEKLİ VE YERİ

Kıyıya ve denize hafriyat, moloz vb. dökmek, çevreyi kasten kirletmek, haksız hukuksuz biçimde denizi doldurarak alan yaratmak şeklindeki suç teşkil eden filler, EK’de sunduğumuz şantiye tabelası bilgilerinde görüleceği üzere Özbekhan İnşaat adlı bir firma tarafından Gündoğan Çetibeli mevkiinde işlenmiştir.

İhbarda bulunan biz Kent Konseyi YK ve Çevre-Ekoloji üyeleri, söz konusu suç fiillerini tesadüfen oradan geçerken gördük. Bunun üzerine EK’de sunduğumuz fotoğrafları çektik, video görüntüleri aldık. Adı geçen firmanın konut projesi inşai faaliyetleri sırasında çıkan hafriyat ve molozları denize döktüğünü görür görmez Belediyeyi aradık. İnşaat alanından çıkan moloz ve hafriyatlar bir yandan kamyonlarla taşınarak kıyıya dökülürken bir yandan da kepçeler vasıtasıyla tepeden denize doğru bırakılmaktaydı. Bu nedenle deniz kıyısında hafriyat yığını oluşmuştu. İhbar üzerine Bodrum Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekipleri geldi ve tutanak tanzim etti.

HUKUKA AYKIRILIKLAR

Yukarıda ihbar ettiğimiz suç niteliğindeki fillerin kasten denizi doldurmak maksadıyla işlendiğini düşünüyoruz.
Kıyı ve denizlerle ilgili temel mevzuat şöyledir:
Anayasa
Madde 43- Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.
Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir.
Kıyılarla sahil şeritlerinin, kullanılış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkân ve şartları kanunla düzenlenir.
3621 Sayılı Kıyı Kanunu
Madde 7 – Kamu yararının gerektirdiği hallerde, uygulama imar planı kararı ile deniz, göl ve akarsularda ekolojik özellikler dikkate alınarak doldurma ve kurutma suretiyle arazi elde edilebilir.
(Değişik fıkra: 18/6/2017–7033/34 md.) Bu gibi yerlerde doldurma veya kurutmayı yapacak ilgili idarenin valiliğe iletilen teklifi, valilik görüşü ile birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir. Bakanlık, konusuna göre ilgili kuruluşların görüşünü de almak suretiyle teklifi inceler. Uygun bulunması halinde ilgili idare tarafından uygulama imar planı hazırlanır. Bu yerler için yapılacak planlar hakkında 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak bu planlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından; 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan alanlardaki planlar, anılan Kanunun 7 nci maddesine göre ve 4737 sayılı Kanun kapsamında kalan alanlardaki planlar ise anılan Kanunun 4/A, 4/C ve 4/Ç maddelerine göre tasdik edilir. Doldurma ve kurutma işlemleri yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yapılır. Bu araziler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır, özel mülkiyet konusu olamaz.
Bu alanlar üzerinde 6 ncı maddede belirtilen yapılar i Bu alanlar üzerinde 6 ncı maddede belirtilen yapılar ile yol, açık otopark, park, yeşil alan ve çocuk bahçeleri gibi teknik ve sosyal altyapı alanları düzenlenebilir.
Görüldüğü gibi mevzuatımız gayet sarih olup kamu yararı gütmeden, plansız biçimde ve hukukun gereklerine uymadan deniz doldurmak suretiyle arazi elde edilemez. Özbekhan İnşaat firması, tanık olduğumuz davranışıyla belli ki hukuksuz faaliyetlerine devam edecek gözüküyor.
İşlenen suçla ilgili mevzuat aşağıdaki gibidir:
Türk Ceza Kanunu
Madde 181- Çevrenin kasten kirletilmesi
(1) İlgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırı olarak ve çevreye zarar verecek şekilde, atık veya artıkları toprağa, suya veya havaya kasten veren kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Madde 182- Çevrenin taksirle kirletilmesi (1) Çevreye zarar verecek şekilde, atık veya artıkların toprağa, suya veya havaya verilmesine taksirle neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu atık veya artıkların, toprakta, suda veya havada kalıcı etki bırakması halinde, iki aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur
3621 Sayılı Kıyı Kanunu
Ceza Hükümleri
Madde 15 – (Değişik: 23/1/2008 – 5728/466 md.)
Kıyıda ve uygulama imar planı bulunan sahil şeritlerinde duvar, çit, parmaklık, tel örgü, hendek, kazık ve benzeri engelleri oluşturanlara ikibin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir…
Birinci fıkrada sayılan yerlere moloz, toprak, cüruf, çöp gibi atık ve artıkları dökenler, atılan veya dökülen maddenin niteliğine, çevreyi kirletici ve bozucu etkisine göre Türk Ceza Kanunu, Kabahatler Kanunu veya Çevre Kanunu hükümlerine göre cezalandırılır.
Birinci fıkrada sayılan yerlerden kum, çakıl alanlara üçbin Türk Lirasından onbeşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
Yukarıdaki fıkralarda sayılan fiillerin kıyının doğal yapısını bozacak bir etki meydana getirmesi halinde, daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, failleri hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
İlgili kanunlarda belirtilen makamların yetkileri saklı kalmak üzere, bu maddede belirtilen idarî yaptırımlara karar vermeye mahalli mülki amir yetkilidir.
2872 Sayılı Çevre Kanunu
Madde 20-(…)denizlere… atık boşaltanlara…
Madde 28 – Kirletenin sorumluluğu:
Çevreyi kirletenler ve çevreye zarar verenler sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı kusur şartı aranmaksızın sorumludurlar.

DELİLLER : Ekte sunulanlar ve tüm deliller

HUKUKİ NEDENLER:Türk Ceza Kanunu, Kıyı Kanunu, Çevre Kanunu ve diğer

SONUÇ VE İSTEM :

Yukarıdaki açıklamalarımızdan anlaşılacağı üzere Şüpheli Şirket; Gündoğan Çetibeli mevkiinde bir yandan konut projesini gerçekleştirirken diğer yandan bilerek ve isteyerek kıyıya ve denize hafriyat, moloz vb. dökmekte, çevreyi kasten kirletmekte, haksız hukuksuz biçimde denizi doldurarak arazi yaratmaktadır. Suç teşkil eden bu fillerinden dolayı Şüpheli hakkında tahkikat yapılarak kamu davası açılmasını ve cezalandırılmaları için gereğini saygılarımızla arz ve talep ederiz.17.03.2022

Mir Bahattin DEMİR Güney ŞİRİN Nihat KOYUNCU

                                                    Avukat İzzet Avni Kayahanlı

Mir Bahattin DEMİR(Bodrum Kent Konseyi Yürütme Kurulu Üyesi)

Güney ŞİRİN(Bodrum Kent Konseyi Yürütme Kurulu Üyesi

Nihat KOYUNCU(Bodrum Kent Konseyi Ekoloji Meclisi Yürütme Kurulu Üyesi

Avukat İzzet Avni Kayahanlı